Podstawowe rodzaje oszustw związanych z rynkiem funduszy inwestycyjnych



1. Wprowadzanie w błąd uczestników poprzez błędne prezentowanie danych.

1) błędne prezentowanie celów inwestycyjnych funduszu,
2) błędną prezentację ryzyka inwestycyjnego,
3) błędne lub nieprawidłowe prezentowanie poprzednich wyników inwestycji w fundusz lub prognoz dotyczących zysków funduszu inwestycyjnego.

Oszustwa te mają na celu zachęcenie inwestorów do przystąpienia do funduszu (nabycia jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych), w tym również tych inwestorów, którzy, gdyby dokładnie znali faktyczny cel inwestycyjny, prawdziwy poziom ryzyka funduszu lub wyniki osiągane przez fundusz w przeszłości, do funduszu tego by nie przystąpili.
Jeśli chodzi o prezentowanie wyników finansowych funduszu w poprzednich okresach to możemy w tym przypadku mieć do czynienia bądz z podawaniem wprost nieprawdy, bądz też same informacje będą prawdziwe, lecz ze względu na nieprawidłowy sposób ich podania mogą wywołać błędne wyobrażenie u inwestora, że wyniki te są korzystniejsze, niż były w rzeczywistości. Przykładem takim może być np. wybiórcze pokazywanie wyników funduszu z okresów, gdy fundusz uzyskiwał bardzo dobre wyniki finansowe, pomijając dane o okresach gorszych wyników.



2. Transakcje pomiędzy funduszem i osobami powiązanymi.

Oszustwo może przejawiać się bądz poprzez nieprecyzyjny lub nieczytelny ich zapis, bądz też pomimo precyzyjnych zapisów, nie realizowanie ich w praktyce. Nieczytelność zapisów może czasem polegać również na zapisaniu najistotniejszych czynników ryzyka językiem zbyt technicznym, fachowym, który jest niezrozumiały dla inwestorów. Należy mieć na względzie fakt, że fundusze inwestycyjne, przede wszystkim fundusze zamknięte i specjalistyczne fundusze zamknięte, inwestują często w bardzo wyrafinowane i niezrozumiałe dla osób nie będących profesjonalistami instrumenty finansowe. W takim przypadku nie wystarczy poinformowanie wyłącznie o tym, że ryzyko związane jest z lokowaniem w dany instrument, ale również należy w przystępny sposób opisać jakie wiążą się z tym możliwe niebezpieczeństwa dla uczestników funduszu.



3. Wykorzystywanie pozycji lub wiedzy o działalności funduszu przez osoby dobrze poinformowane dla własnej korzyści.



4. Kradzież aktywów funduszu.



Aktywa wypływają z funduszu i uczestnicy ponoszą szkodę majątkową. Realizacja tego przestępstwa wymaga jednak dokonania fałszerstw w dokumentach (prowadzenie tzw. podwójnej księgowości). Bezpośredniej kradzieży aktywów funduszu powinna zapobiegać prawidłowa realizacja obowiązków przez depozytariusza funduszu. Instytucja depozytariusza została wprowadzona właśnie m.in. w celu wyeliminowania niebezpieczeństwa realizacji takiego przestępstwa.
Odmianą takiego przestępstwa może też być np. wypłacenie, na podstawie fałszywego upoważnienia, środków funduszu związanych z umorzeniem jednostek uczestnictwa. Przestępstwo takie może również zaistnieć w związku z działalnością podmiotu pośredniczącego w sprzedaży i odkupywaniu jednostek uczestnictwa funduszy. Realizacji przestępstwa przez dystrybutorów w znacznym stopniu ma zapobiegać zakaz przyjmowania od inwestorów i wypłacania inwestorom środków pieniężnych przez tzw. agentów, czyli osoby fizyczne, które na podstawie umowy zlecenia z pośrednikiem przyjmują od inwestorów zlecenia nabycia i odkupienia jednostek uczestnictwa.


zródło: KNF